هم‌اکنون 23 نفر با این مجموعه مرتبط هستند.

مهدویت در کلام امام محمد باقر علیه السلام

بیشترین روایات و اخباری که در زمینه معارف دینی و اسلامی به ما رسیده است، از حضرت امام باقر(ع) و حضرت امام صادق(ع)بوده است؛ زیرا در دوره آن امامان بزرگوار فرصتی مناسب فراهم گشت تا آنان بتوانند ظرایف و نکات دقیق دینی را برای هدایت جامعه ارائه نمایند.
بیشترین روایات و اخباری که در زمینه معارف دینی و اسلامی به ما رسیده است، از حضرت امام باقر(ع) و حضرت امام صادق(ع)بوده است؛ زیرا در دوره آن امامان بزرگوار فرصتی مناسب فراهم گشت تا آنان بتوانند ظرایف و نکات دقیق دینی را برای هدایت جامعه ارائه نمایند از جمله اموری که در سخنان و گفتار امام باقر(ع) مورد تبیین قرار گرفته است، مسأله مهدویت می‎باشد که به جلوه‎هایی از آن اشاره می‎نماییم:

انتظار
از منظر امام باقر(ع) در عصر غیبت، چشم به راه ظهور حضرت مهدی(ع) بودن و انتظار حکومت آل محمد محمد(ص)را کشیدن از عبادات شایسته و برتر محسوب می‌‏شود. آن گرامی به نقل از وجود مقدس رسول اکرم (ص)فرمود: «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ انْتِظارُ الْفَرَجِ؛ انتظار [پیروزی و] فرج [حضرت مهدی(عج)] از برترین عبادات محسوب می‏‌شود.» (1)

ارزش و فضیلت منتظران در دوران غیبت
امام باقر(ع) در گفتاری امیدآفرین در مورد دوران غیبت فرموده است که «یَأْتِی عَلَی النّاسِ زَمانٌ یَغِیبُ عَنْهُمْ اِمامُهُمْ فَیاطُوبی لِلثّابِتِینَ عَلی اَمْرِنا فِی ذلِکَ الزَّمانِ اِنَّ اَدْنی ما یَکُونُ لَهُمْ مِنَ الثّوابِ اَنْ یُنادِیَهُمُ الْبارِی‏ءُ عَزَّ وَجَلَّ عِبادِی آمَنْتُمْ بِسِرّی وَصَدَّقْتُمْ بِغَیْبی فَأَبْشِرُوا بِحُسْنِ الثَّوابِ مِنّی؛ بر مردم زمانی می‏‌آید که امامشان از منظر آنان غایب می‌‏شود. خوشا به حال آنان ‏که در آن زمان در امر [ولایت] ما اهل بیت ثابت ‏قدم و استوار بمانند! کمترین پاداشی که به آنان می‌‏رسد، این است که خدای متعال خطابشان می‌‏کند و می‌‏فرماید: بندگان من! شما به حجت پنهان من ایمان آوردید و غیب مرا تصدیق کردید. پس بر شما مژده باد که بهترین پاداش من در انتظارتان است.»(2)
آن‏گاه امام باقر(ع) ادامه داد: «خداوند متعال به خاطر ارج‏‌گذاری از چنین منتظران راستینی به آنان می‏‌فرماید: شما مردان و زنان، بندگان حقیقی من هستید. رفتار نیک و شایسته‏ تان را می‌‏پذیرم و از کردار ناپسندتان عفو می‌‏کنم و به خاطر شما سایر گنه‌کاران را می‌‏آمرزم و بندگانم را به خاطر شما با باران رحمت خود سیراب و از آنان بلا را دفع می‏‌کنم. ای عزیزترین بندگان من! اگر شما نبودید، عذاب دردناک خود را به مردم نافرمان نازل می‏‌کردم.» (3)

یاران وفادار
پیشوای پنجم(ع) در توصیف یاران حضرت مهدی(عج) که در زمان غیبت، خود را برای شرکت در قیام جهانی آن حضرت آماده می‏‌کنند، به ابو خالد کابلی فرمود: «من به گروهی می‌‏نگرم که در آستانه ظهور از طرف مشرق زمین به پا می‌‏خیزند. آنان به دنبال طلب حق و ایجاد حکومت الهی تلاش می‌‏کنند. بارها از متولیان حکومت اجراء حق را خواستار می‏‌شوند، امّا با بی‏ اعتنایی مسئولین مواجه می‏‌شوند. وقتی که وضع را چنین ببینند، شمشیرهای خود را به دوش می‌‏نهند و با اقتدار و قاطعیت تمام در انجام خواسته ‏شان اصرار می‌‏ورزند تا اینکه سردمداران حکومت نمی‏‌پذیرند و آن حق طلبانِ ثابت قدم، ناگزیر به قیام و انقلاب می‌‏گردند و کسی نمی‌‏تواند جلوگیرشان شود. این حق‏‌جویان وقتی که حکومت را به دست گرفتند، آن را به غیر از صاحب الامر به کس دیگری نمی‏‌سپارند. کشته‌‏های اینها همه از شهیدان راه حق محسوب می‌‏شوند.» (4)
امام پنجم(ع) در مورد استقامت و استواری یاران حضرت مهدی(عج) با استناد به آیه‌‏ « فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَفْعُولًا ؛ پس آنگاه كه وعده [تحقق] نخستين آن دو فرا رسد بندگانى از خود را كه سخت نيرومندند بر شما مى‏ گماريم تا ميان خانه ‏ها[يتان براى قتل و غارت شما] به جستجو درآيند و اين تهديد تحقق‏يافتنى است.»(5) فرمود: «این بندگان پیکارجو و مقاوم که به طرفداری از حق به پا می‏‌خیزند، همان قائم و یاران وفادار او هستند.» (6)

جهان در آستانه ظهور
امام باقر(ع) همچنین فضای تاریک جهان قبل از ظهور را این‏گونه بیان می‌‏کنند: «لا یَقُومُ الْقائِمُ اِلاّ عَلی خَوْفٍ شَدیدٍ مِنَ النّاسِ وَزَلازِلَ وَفِتْنَةٍ وَبَلاءٍ یُصیبُ النّاسَ وَطاعُونٍ قَبْلَ ذلِکَ وَسَیْفٍ قاطِعٍ بَیْنَ الْعَرَبِ وَاخْتِلافٍ شَدیدٍ بَیْنَ النّاسِ وَتشْتیتٍ فی دینِهِمْ وَتَغْییرٍ فی حالِهِمْ حَتّی یَتَمَنَّی الْمُتَمَنّی الْمَوْتَ صَباحا وَمَساءً مِنْ عِظَمِ ما یَری مِنْ کَلْبِ النّاسِ وَاَکْلِ بَعْضِهِمْ بَعْضا؛ حضرت قائم(ع) قیام نمی‏‌کند، مگر در حال ترس شدید مردم و زلزله‏‌ها و فتنه و بلایی که بر مردم فرا رسد و قبل از آن، گرفتار طاعون می‏‌شوند. آن‏گاه شمشیر برنده میان اعراب حاکم می‏‌شود و اختلاف میان مردم و تفرقه در دین و دگرگونی احوالشان به اوج می‏‌رسد؛ به‏ گونه‌‏ای که هر کس بر اثر مشاهده درنده‌‏خویی و گزندگی‌‏ای که در میان برخی از مردم نسبت به بعضی دیگر به وجود می‌‏آید، صبح و شام آرزوی مرگ می‏‌کند.» امام آن‏گاه افزود: «وقتی که یأس و ناامیدی تمام مردم را فرا گرفت و دیگر از هر جهت خود را در بن‏ بست احساس کردند، امام غائب قیام می‏‌کند.»(7)
حضرت باقر(ع) درباره شباهت حضرت مهدی(عج) به پیامبران الهی مطالبی فرموده و درباره تشابه حضرت خاتم الاوصیاء(عج) به حضرت خاتم الانبیاء(ص) فرموده است: «وَاَمّا مِنْ مُحَمَّدٍ صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله فَالْقِیامُ بِالسَّیْفِ وَتَبْیینُ آثارِهِ ثُمَّ یَضَعُ سَیْفَهُ عَلی عاتِقِهِ ثَمانِیَةَ اَشْهُرٍ فَلا یَزالُ یَقْتُلُ اَعْداءَ اللّهِ حَتّی یَرْضَی اللّهُ عَزَّ وَجَلَّ؛ و امّا [شباهت حضرت مهدی(عج) ] به پیامبر اکرم محمد صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله قیام با شمشیر است [که دشمنان لجوج را از میان برمی‌‏دارد] و آثار آن حضرت را آشکار می‏‌کند. آن‏ گاه هشت ماه به صورت مسلّح و آماده به سر می‌‏برد و همواره با دشمنان خدا مبارزه می‏‌کند تا اینکه خداوند راضی شود.»(8)

تسلط کامل حضرت مهدی (عج) بر عالم
بی شک نمی‎توان حکومت الهی مهدوی را محدود در یک گوشه خاص از جهان نمود و حضرت مهدی (عج) را به یک نژاد خاص مربوط کرد بلکه آن حضرت متعلق به تمام عالم می‎باشد و دولت و حکومت آن حضرت حاکم بر تمام جهان می‎باشد چنان چه قرآن کریم سیطره آن حضرت را بر تمامی زمین می‎داند و می‎فرماید: "أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ ؛ زمين را بندگان شايسته من به ارث خواهند برد "(9) . امام باقر(ع) در ذیل آیه می‎فرمایند: «این افراد (صالحون) همان یاران مهدی در آخرالزمان خواهند بود.»(10)
و در روایتی دیگر فرمودند:« گویا یاران حضرت مهدی(عج) را می‎بینم که بر خاور و باختر گیتی مسلط شده‎اند و هیچ چیز در عالم نیست مگر آن که از آنان فرمان می‎برد.»(11)

ایجاد اقتصادی سالم و مفید در جامعه بشری
عدم برنامه‎ریزی صحیح، ویژه‎خواری، تبعیض و ... از اموراتی هستند که زندگی رفاهی و معیشتیِ دنیا را فلج می‎کند و راه یک زندگی متعادل و سعادتمندانه را برای تک تک افراد از میان برمی‎دارد. به طور حتم اگر منابع و ثروت‎های خدادادی با یک برنامه‎ریزی صحیح و همچنین مدیریتی متعهد و کارآمد در کلیه جوامع تقسیم گردد شاهد اقتصادی پر برکت و با بازدهی زیاد خواهیم بود و این رویه در حکومت حضرت مهدی(عج) به طور کامل محقق خواهد شد. در آن دولت کریمه، هر نیازمندی به خواسته ها و حوائج خود خواهد رسید و آن حضرت به افراد جامعه چنان بذل و بخشش می‎نماید که حتی پیامبران گذشته چنین کاری را نکرده‎اند و کار به جایی می‎رسد که دیگر کسی یافت نمی‎شود که بتوان به او کمک کرد و همه مردم به تمکّن مالی و اقتصادی سرشاری دست خواهند یافت.
امام باقر(ع)در این باره چنین فرمودند: « [امام مهدی (عج) ] در سال دو بار به مردم مال ببخشد و در ماه دوبار امور معیشت بدانان دهد. . . تا نیازمندی به زکات باقی نماند و صاحبان زکات، زکاتشان را نزد محتاجان آورند و ایشان نپذیرند. پس آنان زکات خویش در کیسه‌هایی نهند و در اطراف خانه‌ها بگردند (برای دستیابی به محتاجی) و مردم بیرون آیند و گویند: ما را نیازی به پول شما نیست. . . پس دست به بخشش گشاید، چنانکه تا آن‌روز کسی آنچنان بخشش اموال نکرده باشد.»(12)
امام باقر(ع) فرمود: «مهدی(عج) اموال را میان مردم چنان به تساوی قسمت می کند که دیگر نیازمندی یافت نمی شود تا به او زکات دهند.»(13)
آن حضرت در جایی دیگر در مورد بهبود وضع معیشتی اجتماع و مردم چنین می‎فرمایند: «... اموال و ثروت‌های دنیا از درون و برون زمین نزد وی جمع‌آوری می‌شود و به مردم می‌گوید بیائید به سوی چیزی‌که به خاطر آن قطع رحم و خویشاوندی نمودید و برای آن خون‌های حرام ریختید و به علّت آن مرتکب محرمات خدا شدید. . . اینک بیایید و از این اموال آنچه می خواهید برای خود بردارید....»(14)
بی نیازی اقتصادی در دولت امام مهدی(عج) تا بدانجاست که حرص به داشتن و گنجینه کردن و انبوه ساختن زدوده می شود.

رشد عقلی و تکامل معرفتی بشریت
یکی از آرمان‎های بلند انبیاء الهی، گسترش علم و معرفت در میان مردم بوده است، عقلانیتی که در پرتو آن بتوان به سعادت و پیشرفت کاملی دست یافت. چنان چه حضرت امیرالمومنین(ع) می‎فرمایند: « خداوند به سوی مردم، پیامبران را فرستاد تا فطرت آنان را بیدار نماید و نعمت‎های فراموش شده را به آنها تذکر دهد و با آنان اتمام حجت نماید و نیروهای پنهانی و عقول آنان را باور نماید.»(15)
از برنامه‎های اصلی حضرت مهدی(عج) نهادینه کردن فرهنگ تعلیم و تربیت دینی و عقل محوری در میان مردم می‎باشد و ظرفیت علمی و معرفتی آنان را به حد کمال خواهد رسانید. این مطلب را در حدیثی از امام باقر(ع) چنین می‎خوانیم: «قائم ما به هنگام قیام نیروهای عقلانی مردم را تمرکز می‎دهد و دست الهی خویش را بر سر مردم خواهد گذاشت و خِرَدها و دریافت‎های عقلی را به کمال می‎رساند و دانش آنان را گسترش می‎دهد.»(8)
در حکومت عدل جهانی دیگر ضعف و خلاء فکری و معرفتی وجود ندارد و ریز و درشت اجتماع از منابع سرشار علمی و عقیدتی سیراب می‎شوند و حتی زنان خانه‎دار نیز از آن بی‎بهره نمی‎مانند. امام باقر(ع) در این باره فرمودند: « در زمان حکومت مهدی (عج) به همه مردم حکمت و علم می‎آموزند تا جائی که زنان در خانه‎ها بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبر قضاوت می‎کنند».
قرآن کریم حضرت مهدی(عج)را به آب گوارایی تشبیه می‎کند و می‎فرماید: « قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِمَاءٍ مَعِينٍ : بگو به من خبر دهيد اگر آب [آشاميدنى] شما [به زمين] فرو رود چه كسى آب روان برايتان خواهد آورد »(17) که امام باقر(ع)در حدیثی زیبا این آب گوارا را به وجود مقدس حضرت مهدی(عج)و گسترش علم و معرفت و کمال در میان بندگان خدا تأویل می‎نمایند و هم چنین می‎فرمایند: «این آیه در باره قائم نازل شده است یعنی کیست که امام شما را آشکار کند که شما را از اخبارآسمان و زمین آگاه سازد و از حلال و حرام خدا مطلع کند.»(18)

منابع:
1. بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۵
2. کمال الدین، ج ۱، ص ۳۳۰
3. همان
4. غیبت نعمانی، ص ۲۷۳
5. اسراء / ۵
6. تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۲۸۱
7. همان، ص ۲۳۰
8. کمال الدین، ص ۳۲۹
9. انبیاء 105
10. تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه 105 انبیاء
11. موعود امام مهدی، کتاب سوم، ص 452
12. بحارالانوار ، ج۵۲ ، ص 390 با اندک اختلاف
13. .همان
14. غیبت نعمائی، ص 237
15. نهج البلاغه، 33
16. بحارالانوار، ج52، ص 236
17. ملک 30
18. کمال الدین، ج1، ص 325


آخرین ویرایش
در 1400/4/27 10:28

مطالب پربازدید را ببینید
و یا به فهرست بازگردید.

بازگشت به ابتدای صفحه

تلفن
نشانی

پیامک
30001366